IstanPol olarak gerçekleştirdiğimiz "Ortadoğu’da Değişen Dengeler ve Türk Dış Politikasına İlişkin Algı ve Yaklaşımlar" başlıklı araştırmamız, 2-12 Haziran 2025 tarihleri arasında Türkiye genelinde 21 il ve 56 ilçede yaşayan 2000 kişiyle yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Araştırma, katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve 2023 seçimlerindeki oy tercihlerine göre kotalanarak CATI yöntemiyle gerçekleştirilmiştir.

Çalışma, iç savaş sonrası Suriye’deki gelişmeler ile İsrail-Filistin çatışması odağında Türkiye toplumunun dış politikaya dair algı ve yaklaşımların analizini amaçlamaktadır. Esad Rejimi'nin düşüşü sonrası Suriye'nin geleceği, Türkiye'nin Suriye politikası, Suriyeli sığınmacıların geri dönüşü, Türkiye’nin Filistin politikasının etkileri, İsrail’le ilişkiler ve Türk dış politikasının ilkesel dayanakları gibi temel konularda sorulan dokuz temel soruya dayanmaktadır. 

* Araştırma Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin desteğiyle yürütülmüştür. Raporun tamamını buradan indirebilirsiniz.

Suriye'de iç savaş sonrası dönem

Araştırmaya göre, Türkiye toplumunun çoğunluğu Esad rejiminin devrilmesinde Türkiye'nin etkili olduğunu düşünüyor (%57,6). Bu görüş AK Parti ve MHP seçmenlerinde daha güçlü şekilde paylaşılırken, CHP ve DEM seçmenleri arasında daha düşük düzeyde kabul görüyor. Katılımcıların %44,2’si Türkiye’nin Esad sonrası dönemde de Suriye’de askeri varlığını sürdürmesi gerektiğini savunuyor.

Suriyeli sığınmacılar

Esad rejiminin çöküşü sonrasında Türkiye’deki Suriyeli sığınmacıların ülkelerine döneceğini düşünenlerin oranı %73,5 gibi yüksek bir düzeyde. Bu görüş hem Cumhur İttifakı hem de muhalefet seçmenleri arasında yaygın şekilde destekleniyor.

Suriye Kürtleri ve Türkiye’nin politikaları

“Suriyeli Kürtler ülkenin geleceğinde aktif rol oynamalıdır” görüşüne katılanların oranı %35,8’de kalırken, %48,7’lik kesim bu fikre karşı çıkıyor. Ayrıca, toplumun %34,9’u Türkiye’nin Suriye’deki Kürtlere yönelik politikalarının dostça olmadığını düşünüyor. Bu oran DEM Parti seçmenlerinde %50’yi aşıyor.

Türkiye'nin İsrail-Filistin politikası

Toplumun %45,2’si Türkiye’nin tüm tepkilere rağmen İsrail ile ticaretini sürdürdüğünü kabul ediyor. Bununla birlikte, Türkiye’nin İsrail’e yönelik dış politikasının Filistinlilere fayda sağladığını düşünenlerin oranı %37,0 ile sınırlı kalıyor. Katılımcıların %55,4’ü ise bir hükümet değişikliği durumunda Suriye ve Filistin gibi çatışma bölgelerine yönelik daha iyi bir dış politika izlenebileceğini düşünüyor.

Dış politikada öncelikler

Türkiye’nin İsrail-Filistin çatışmasına yönelik dış politikasında neyi öncelemesi gerektiği sorulduğunda, katılımcıların %40,3’ü ulusal çıkarlar ve güvenliği, %26,1’i bölgesel diplomasi ve arabuluculuğu, %21,2’si ekonomik iş birliğini, %12,4’ü ise İslam kardeşliğini ön plana çıkarıyor.